KpssTr.NET

KPSS Ders Notları

Neredesiniz:

Eğitimi Etkileyen Felsefi Akımlar

e-Posta Yazdır PDF

Başlıca felsefi akımlar; idealizm, realizm, pragmatizm ve varoluşçuluk’tur.

İdealizm: Akıl, sevgi, değerler ve bilgelik önemlidir. Eği­tim, ruhu iyiye çevirme işidir. Aklı fazla olanlar devleti yönetmelidir. Eflatun, insanın hem bedensel hem de ru­hen (karakter, estetik, felsefi olarak) eğitilmesi gerekti­ğini savunur. Bilgiler insan aklında önceden vardır, bu nedenle tümdengelim kullanılır. İdealizme dayalı eğitim anlayışında evrensel doğrular (konular ve dersler), bun­ları aktaracak olan ve model olması gereken öğretmen önemlidir.

Realizm: Varlık ve nesneler (gerçekler) önemlidir. Önemli kişilere zihinsel eğitim verilmelidir. Zihinsel ve ahlaki eğitim önemlidir. İnsanın evrensel ve değişmez uyumu, yaşamı kopya etme, disiplinli çalışma realist eğitimin hedefleridir.

Pragmatizm: Birey, bilim ve bilimsel yöntem önemlidir. William James ve John Dewey, bilimsel yöntem için problem çözmenin, gelişimin ve deneyimin önemli ol­duğunu savunur. Öğrenme yaşantı ürünüdür, okul ya­şamın kendisidir. Değişmeyen bilgi yoktur. Demokratik ortam önemlidir.

Varoluşçuluk: İnsanın gerçekleşmemiş iç varlığı ve özgürlük önemlidir. Çevresel faktörler bireyi ve özgürlü­ğünü etkiler. Bu nedenle toplumsal olgu ve olaylar bireyi etkiler düşüncesini savunur.

Esasicilik, idealizme ve realizme; daimicilik realizme; ilerlemecilik yararcılığa (pragmatizme); yeniden kurma­cılık, varoluşçuluğa biraz da yararcılığa (pragmatizme) dayanır.

FELSEFENİN ALANLARI

Epistemoloji

Ontoloji

Aksiyoloji

Mantık

* Bilgi nedir?

* Bilginin kaynağı nedir?

* Bilgi doğuştan mıdır, son­radan mı kazanılır?

* Kesin doğru bilgi var mı­dır?

* Doğru bilgiye ulaşmak mümkün müdür?

* Doğru bilginin ölçütü ne­dir?

* Doğru bilginin sınırları var mıdır, varsa nedir?

* Varlığın kaynağı nedir?

* Varlık var mıdır yok mu­dur?

* Varlık maddesel midir? Yoksa ruhsal mıdır?

* Varlık hem madde hem de ruhsal mıdır? Yoksa varlık bunlardan başka bir şey midir?

* Madde ölümlüyken ruh nasıl ölümsüz olur?

* Tanrı var mıdır, varsa özellikleri nelerdir?

* Etik, estetik nedir?

* Erdemli olmak nedir?

* Erdemli olmanın özellik­leri nelerdir?

* Değerlerin kaynağı ne­dir?

* Değerler ilahi bir kay­naktan mı gelmektedir, insanın insan ve doğayla etkileşimi sonucunda mı oluşmaktadır?

* Ahlaki davranış nedir?

* Bir davranışı ahlaki kılan ölçüt nedir?

* Aklın kuralları var mıdır?

* Akıl yürütmenin kuralları nelerdir?

* Doğru düşünme nedir?

* Doğru düşünmenin yolları nedir?

* Neden-sonuç ilişkileri na­sıl kurulur?

* Sonuç çıkarırken aklın rolü nedir?

EĞİTİMDE ETKİLİ OLAN FELSEFİ AKIMLAR (EĞİTİM FELSEFELERİ)

Eğitimi doğrudan etkileyen başlıca eğitim felsefelerini tutucu olandan çağdaş olana doğru daimicilik, esasicilik, ilerlemecilik, yeniden kurmacılık olarak sıralayabi­liriz.

EĞİTİM FELSEFESİNİN TEMEL ÖZELLİKLERİ

DAİMİCİLİK

ESASİCİLİK

İLERLEMECİLİK

YENİDEN KURMACILIK

* Daimiciliğin temel eğitim anla­yışı, bilginin bütünüyle daimi (değişmez) olduğudur.

* İnsanın mantık gücünü ön plana çıkarır.

* Thomas Aquinas'ın çalışma­larına dayanmaktadır.

* Öğrenmenin asıl temeli aklı disipline etmekte yatmaktadır.

* Entelektüel eğitim ve klasik eserler önemlidir.

* Eğitim yaşama hazırlıktır ve dünyanın gerçekleri tanıtılır.

* Okulun temel görevi; geleneği sürekli olarak takdir etmek ve etken biçimde aktarmaktır.

* Bireylerin zihinsel gelişimleri­ne önem verir.

* Yetenekli ve seçkin kişiler eğitmek amaçlanır.

* Değişmeyen evrensel eğitimi savunur (Bu nedenle "değiş­mez" adı ile de anılır.).

* Okul, kültürel mirası öğren­ciye tanıtmalı, kültür içindeki değerlen benimsetmelidir,

* İnsan doğası devamlı ve de­ğişmez olduğundan, eğitim de değişmezdir.

* Eğitim, yaşamı kopya etmek değil; fakat ona hazırlıktır.

* Esasiciliğin temelleri idea­lizme dayanmaktadır.

* William C. Bagley tarafın­dan formüle edilmiştir.

* Esasiciliğe göre; insan, genel olarak toplumsal ve kültürel bir varlıktır. Do­ğuştan hiçbir bilgiye sahip değildir.

* Ağırlıklı olarak okuma yazma ve aritmetik öğre­timine önem verir.

* Okulda zihinsel disiplin yaklaşımının geleneksel yöntemleri kullanılır.

* Programda yer alan ders­ler edebiyat, tarih, yaban­cı dil ve dindir.

* Öğrenmenin doğasında sıkı çalışma vardır.

* Okuma, ezberleme, anlat­ma, tekrar, alıştırma yap­ma biçimsel disiplin içeri­sinde ele alınmaktadır.

* Konu alanının çok iyi özümlenmesi önemlidir.

* Esasicilik "konu alanını" eğitimin merkezine almaktadır.

* Esasici eğitim sisteminde öğretmen kültürün temsil­cisidir.

* Okulun temel işlevini ko­ruması gerekmektedir. Öğretim öğrenmeye göre önceliklidir.

* Öğretmen gerektiğinde cezaya başvurabilir.

* Öğretmen hem konusunda hem de öğretimde uzman­dır.

* Eğitim mesleğe ve vatan­daşlığa bir hazırlıktır.

* İlerlemecilik akımı temelde pragmatist felsefeye dayan­maktadır.

* Pierce tarafından ileri sürülen faydacılık, James tarafından geliştirilmiş ve bir eğitimci olan, özellikle deneysel yak­laşıma ağırlık veren Dewey tarafından da düzenlenmiştir.

* Eğitim, sürekli değişim içinde olan hayatı öğretmelidir

* İlerlemeci eğitim anlayışında öğrenci merkezdedir. Eğitim öğrencinin ilgilerine göre ol­malıdır.

* Öğrenmenin sorumluluğu bü­tünüyle öğrenciye aittir, tercih­lerini kendisi yapabilir.

* Okul hayatın kendisidir, sade­ce hayata hazırlayan bir ku­rum değildir.

* İlerici bir öğretmen, öğren­cinin araştırma etkinliklerine yardımcı olmalıdır. Öğretmen rehberdir. Öğrencilerin bireysel farklılıkları ve gelişimi önemli görülür.

* Demokratik eğitim ortamı ge­reklidir. Demokratik ve sosyal yaşamı geliştirmek amaçlanır.

* Öğretimde problem çözmeye önem verilir.

* Okul, öğrencileri iş birliğine özendirilmelidir.

* Temel amacı toplumu yeniden düzenlemek ve toplumda ger­çek demokrasiyi yerleştirmektir.

* Yeniden kurmacılara göre toplumda yenilikler yapmada ve ilerlemede, okul en önemli kurumdur.

* Yeniden kurmacılık akımı­nın fikir babası Theodore Brameld'tir. John Dewey bu akımın da öncülerinden biridir.

* Yeniden kurmacılıkta problem çözme ve farklı çözüm yolları üretme üzerinde durulur.

* Okullar toplumsal değişme­de en önemli sorumluluğa sahiptirler ve öğretmenler bu sorumlulukta en önemli güce sahip olan kişilerdir. Toplumu yeniden yapılandırmak ve ge­liştirmek amaçlanır.

* Değişim ve toplumsal reform için eğitim anlayışı hâkimdir.

* Eğitim hem denge hem de de­ğişim aracıdır.

* Öğrenme etkinliklerinde öğrenciler aktiftir.

Örnek Soru: (2006-KPSS)

Aşağıdaki/erin hangisinde öğretmenin rolü daimici­lik felsefesine göre belirlenmiştir?

A) Geçmişten gelen kesin doğrulan ve bilgiyi nesil­den nesile aktarmak

B) Bireyin doğrulara ulaşabilmesi için bizzat etkile­şimde bulunmasını sağlamak

C) Bireyde problem çözme becerilerini geliştirmek

D) Bireyin özgür bir ortamda doğruya ve bilgiye ken­disinin ulaşmasını sağlamak

E) Gerekli bilgi ve doğruları bireyin yaşantısıyla ilişkilendirmesini sağlamak

Örnek Soru: (2006-KPSS)

Öğrencilerin nasıl öğrendiklerinin, öğretmenlerin nasıl öğretmeleri gerektiği konusunda önemli bir etkisi vardır. Bilgi, öğretenden öğrenene doğrudan aktarılmamalı, bunun yerine öğrenen tarafından yapılandırılmalıdır. Öğrenci, bilgiye doğrudan ulaşmak yerine deneyimle­riyle bilgiyi özümsemelidir.

Bu görüşün dayandığı eğitim felsefesi aşağıdakiler-den hangisidir?

A) Daimicilik

B) Esasicilik

C) İlerlemecilik

D) Kurmacılık

E) Varoluşçuluk

Örnek Soru: (2007-KPSS)

Yeni ilköğretim programlarının dayandığı öğrenme yak­laşımları, öğrenenlerin öğrendikleri bilgilerle günlük ya­şamları arasında bağlantı kurmalarına, bilgiyi özümse­melerine ve kalıcı bilgi edinmelerine fırsat vermektedir. Bu özellikler dikkate alındığında, yeni ilköğretim programlarının ağırlıklı olarak hangi eğitim felsefe­sine dayandırılmaya çalışıldığı söylenebilir?

A) Yeniden kurmacılık

B) Esasicilik

C) İlerlemecilik

D) Varoluşçuluk

E) Daimicilik

PROGRAM GELİŞTİRMENİN TEMELLERİ

Program Geliştirmenin Temelleri

İçeriği ve İşlevi

Tarihi Temel

Bilim geçmişten geleceğe ulaşır. Eği­timde ve program geliştirmedeki dene­yimler geleceğe ışık tutar.

Ekonomik Temel

Programların uygulanabilir olması için ülkenin ekonomik koşullarına uygun olması gerekir.

Sosyal-Toplumsal Temel

Programlar, içinde bulunduğu toplu­mun ihtiyaçlarını, sorunlarını ve koşul­larını dikkate almalıdır. Bunlar program hedeflerine kaynaklık eder.

Konu Alanı Temeli

Bir konuya ilişkin bilgilerin öğrenilme­si gerekliliğidir. Bilgideki değişmeler programda önemlidir. Bunlar program hedeflerine kaynaklık eder.

Bireysel Temel

Bireyin/öğrencinin ilgi, ihtiyaç ve dü­zeyi programda önemli bir yer tutar. Bunlar program hedeflerine kaynak­lık eder.

Psikolojik Temel

Hedeflerin ulaşılabildiğinde ve eğitim durumlarında öğrenme kuramlarından elde edilen veriler önemli yer tutar.

Felsefi Temel

Hedeflerin oluşturulmasında, hedefleri oluşturulurken tutarlılıkta, varsayım­larda, önem sırasında, yenilerini ekle­mede ve genel bir strateji belirlemede felsefe ve akımlar önemlidir.